Рубрика: էկոլոգիա

Ջուր

Ջուրը ամենահասարակ նյութն է մեր մոլորակի վրա, միևնույն ժամանակ ամենատարածվածը ՝ առանց որի հնարավոր չէ ապրել։Առանց ջրի չէր լինի ամենակարևորը՝ օդը։ Ջրի բացակայությունից է, որ տիեզերքի մնացած մոլորակներում կյանք չկա։ Կան շատ երկրներ, որոնք չունեն ջուր, որը պատճառ է դառնում հազարավոր մարդկանց մահվան։ Երկրի մակերևույթի 70% ը ջրով է պատված, միևնույն է, եթե քաղցրահամ ջրերը վերանան մարդիկ չեն կարող գոյատևել օվկիանոսային ջրերով։Եվ բոլորս պարտավոր ենք մեր հերթին խնայողաբար օգտվել ջրից։ Միայն մի վայրկյան պատկերացնենք, թե ինչ կլիներ, եթե երկրի վրայից 5 րոպեյով վերանար ջուրը, սա աղետ կլիներ։ Ջուրը մեր կյանքի աղբյուրն է։

Рубрика: էկոլոգիա

Հրաբուխներ

Հրաբուխ, երկրաբանական կառուցվածքներ երկրակեղևի ճեղքերի կամ խողովականման մղանցքների վրա, որոնցով երկրի խորքի մագմայական օջախներից պարբերաբար կամ անընդհատ մակերևույթ են ժայթքում (կամ ժայթքել են) լավա, մոխիր, խարամ, այլ ապարների բեկորներ, շիկացած գազեր ու գոլորշի։

Ժայթքում

Հրաբուխները ժայթքում են Երկրի ընդերքից, երբ ապարներն այնտեղ խիստ տաքանում են և փոխակերպվում գազերով հագեցած մեծ ճնշման հրահեղուկ զանգվածի՝ մագմայի։ Մագման երկրի խորքից մեծ ուժով ճնշում է գործադրում երկրակեղևի վրա և, համեմատաբար անկայուն տեղամասերում ճեղքելով այն, արտահոսում է մակերևույթ։ Դուրս ժայթքած մագման սառչում է, գազազրկվում և վերածվում լավայի։ Այն ուղին, որով բարձրանում է մագման, կոչվում է հրաբխի մղանցք, որն ավարտվում է ձագարաձև տեղամասով՝ խառնարանով։ Հրաբխի խառնարանից դուրս են մղվում նաև հրաբխային փոշի, մոխիր, քարեր, գազեր, որոնց կուտակումից էլ ձևավորվում է հրաբխային լեռը։

Եթե հրաբխալեռը նախքան ժայթքելը պատված է լինում ձյունով ու սառույցով, ապա շիկացած լավան հալեցնում է դրանք և ջուրը խառնվելով մոխրին, առաջացնում է հզոր ցեխահոսքեր, որոնք մեծ արագությամբ տարածվում են լանջն ի վար։ Կոլումբիայում 1985 թ. ժայթքման հետևանքով ցեխահոսքը հաշված րոպեներում ոչնչացրել է մի քանի բնակավայրեր, զոհվել է ավելի քան 25 հազար մարդ։ 79 թ. Վեզուվհրաբխի ժայթքման հետևանքով կործանվել են հին հռոմեական երեք քաղաքներ՝ Պոմպեյը, Հերկուլյանումը և Ստաբիանը, ինչպես նաև բազմաթիվ գյուղեր։ 1883 թ. Ինդոնեզիայում Կրակատաու հրաբխի ժայթքման հետևանքով կղզին հանկարծ պայթել է, նրա մեծ մասը վերածվել է քարաբեկորների ու փոշու։ Գազափոշու ամպերը հասել են 80 մ բարձրության։ Հրաբխի հետևանքով զոհվել է 36 հազար մարդ։

Հետաքրքիր փաստեր

Որոշ հրաբուխներ ծնվում են բառացիորեն մարդկանց աչքի առաջ։ Այդպես առաջացավ, օրինակ, Պարիկուտեն հրաբուխը Մեքսիկայում։ 1943 թվականի փետրվարի 20-ին եգիպտացորենի դաշտում գյուղացիները տեսան ծխի թանձր քուլաներ, որոնք բարձրանում էին 7 սմ տրամագծով անցքից։ Օրվա վերջին սկսվեցին պայթյունները, որոնք գրեթե առանց ընդհատումների շարունակվեցին մի քանի ամիս։ Միայն առաջին 3 օրվա ընթացքում հրաբխային մոխրից և բեկորներից առաջացավ 160 մ բարձրության կոնաձև սար, որը 1 տարի անց հասավ 430 մ-ի։ Պարիկուտենը վերջնականապես հանգավ 1952 թվականին, երբ նրա բարձրությունը հասավ 2800 մ-ի։

Рубрика: Գրականություն

Վահան Տերյանի վերջին ժամերը

Կարդալով այդ ամենը հասկացա, որ Տերյանը իր կյանքի ընթացքում բավականին մեծ հարգանք է ձեռք բերել։ Նա իր մահվան շեմին էր հասկացել կյանքի գեղեցկությունը և երբ արդեն պահը մոտենում էր, նա ցանկանում էր հետաձգել իր հրաժեշտը ևս մի քանի ժամով։ Այդպիսին ենք բոլորս, ոչ մեկ չի ուզենա մահանալ, բոլորն էլ երազում են մի փոքր էլ ապրել երբ մահվան շեմին են։ Ինձ դուր եկավ այն, որ իր հարազատները հաշվի էին առել իր ցանկությունները և նրան թաղել էին այնպես ինչպես նա ցանկացել էր։

Рубрика: Գրականություն

Վահան Տերյանի անծանոթ նամակը

Վահան Տերյանը նամակում պատմում էր իր հիասթափության մասին։ Նա հիասթափել էլ ռուս ժողովրդից։ Պատմում էր իր ունեցաց խոսակցությունը Գորկիի հետ։ Գորկիին էլ նույն ձև բողոքում էր ռուսներից։ Անցել են բավականին շատ տարիներ և պատկերը իմ կարծիքով չի փոխվել։ Ես վստահ եմ, որ ներկայումս կան լիքը հայեր, ովքեր կբողոքեն ռուսներից և նրանց բնավորությունից։ Նաև կարող եմ ասել, որ ռուսներներ տարիների ընդացքում չեն փոխվել։ Նամակը բավականին կարճ էր, բայց բովանդակալից։ Տերյանը կրճատ նամակով լիքը բան է պատմում և ես նամակում գրված ամենինչի հետ համաձայն եմ։

Рубрика: հասարակագիտություն

Բարոյականություն

Բարոյականություն կամ մորալ հասարակական գիտակցության ձևերից մեկը, սոցիալական հասկացություն, որ կատարում է մարդկանց վարքի կարգավորման ֆունկցիա հասարակական կյանքի առանց բացառության բոլոր բնագավառներում։

Բարոյականության փիլիսոփայությունը հայտնի է որպես էթիկա, որը փիլիսոփայության ճյուղերից մեկն է և ուսումնասիրում է բարոյականության հարցերը։ Սովորաբար էթիկան հանդես է գալիս բարոյականության, մորալի հոմանիշ և երբեմն ավելի նեղ իմաստով նշանակում է որոշակի խմբերի կամ առանձին մարդկանց բարոյական սկզբունքներ և ավանդույթներ: Սակայն բարոյականություն հասկացությունը առավելապես վերաբերվում է փորձով ձևավորված հայացքների ոլորտին կամ ուսուցանում է անձնական վարքագծի կանոններ , իսկ էթիկան առավելապես սկզբունքների համակարգին է վերաբերվում կամ փիլիսոփայությանը և նրա տեսական հիմնավորմանը ։

Рубрика: հասարակագիտություն

Երջանկություն

Երջանկությունը մարդու համար ամենամեծ նվերն է։Մարդ չի ծնվում երջանիկ,նա քայլ առ քայլ հասնում է երջանկության։Սկզբում նա ուրախանում է,ապա դառնում է երջանիկ։Ամեն ծնող էլ ,եթե չունի գումար,դջվարանում է աշխատանք գտնել միևնույնն է նա երջանիկ է,քանզի ունի երեխաներ։Մարդկանց մեծամասնությունը իրեն համարում է երջանիք,որովհետև ունի շատ փող,այսինքն՝ հարուստ է։Ես բազմիցս եմ լսել այսպիսի խոսք,որ փողը ձեռքի կեղտ է,կամ նա կարևոր դեր չունի մեր կյանքում և այլն և այլն։Բայց ես կհակասեմ այդ մտքերին,քանի որ եթե մարդ չունենա գումար չի կարողանա պահել իր ընտանիքը,կամ կատարել իր երազանքներից,որևէ մեկը։Իմ կարծիքով ոչ մեկի դուր չի գա ապրել աղքատությամ մեջ,դա չի հաարվի երջանկություն։Այսպիսով փողը նույնպես ունի իր դերը մեր կյանքում,որը կարող է մեզ երջանկացնել։

Արդյո՞ք երջանիկ լինելու համար մարդը միշտ պետք է ձգտել երջանկության:

Իմ կարծիքով այո,քանի որ երջանկություն է համարվում նաթ մեր նպատակներց մեկը։Եվ եթե մենք հասնենք մեր նպատակներին,ապա կձգտենք լինել երջանիկ,կամ հասնել երջանկությյան։

Ի՞նչ է պետք ձեզ երջանիկ լինելու համար․Նախ և առաջ ես արդեն երջանիկ եմ,քանի որ ունեմ ընտանիք,ապահովված եմ ամեն ինչով նաև գումարով։Իսկ արդեն ավելի երջանիկ լինելու համար,ես կցանկանամ և կկատարեմ իմ բոլոր իղձերը և կհասնեմ իմ առջև դրված նպատակներին։Ձեզ տրված է հնարավորություն երեք հարց ուղղելու մարդուն պարզելու երջանիկ է արդյոք: Որո՞նք են այդ հարցերը:ՈՒրա՞խ ես,ուր ունես ընտանիք։Նպատակներիկ հասե՞լ ես։Ապահովվա՞ծ ես ամեն ինչով։

Рубрика: հասարակագիտություն

Գեղագիտական ճաշակ և իդեալ

  • Ի՞նչ է ոճը և ինչ դեր ունի գեղագիտական իդեալի ստեղծման մեջ:

Ոճը դա որոշակի ժամանակաշրջանի և ուղղության կամ արվեստագետի անհատական ստեղծագործական հնարանքների բնորոշ հատկանիշների ամբողջությունն է: Գեղագիտական իդեալի ստեղծման մեջ ունի շատ ուղիղ կապ, քանի որ այդ ժամանակաշրջանի ոճն է թելադրել, թե ինչպիսին պետք է լինի այն և ինչ չափանիշների համապատասխանի:Ոճը բնորոշում է միայն ապրանքի արտաքին տեսքը։ Գեղեցիկ ոճը կարող է գրավել շատերի ուշադրությունը, սակայն պարտադիր չէ, որ ապրանքի ֆունկցիոնալ հատկանիշները դրանից ավելանա։ Ավելին. հաճախ այն կարող է հանգեցնել ապրանքի շահագործման բնութագրիչների վատթարացման։ Օրինակ բազմոցը կարող է ունենալ գեղեցիկ ոճ, սակայն հարմարավետ չլինել։ Ի տարբերություն ոճի, դիզայնն արտաքին տեսքից ավելին է. այն բնորոշում է ապրանքի էությունը։ Լվ դիզայնը ոչ միայն բարելավում է ապրանքի արտաքին տեսքը, այլև բարձրացնում է ապրանքի արժեքավորությունը։ Մրցակցության սրմանը զուգընթաց դիզայնը նույնպես վերածվել է ապրանքների տարբերակման արդյունավետ միջոց։ Ավելին, դիզայնում կատարվող ներդրումների շահութաբերությունն այսօր ապացուցված է նաև գործնականորեն։

Рубрика: հասարակագիտություն

Թատրոնը

Թատրոնը ծնունդ է առել Հին Հունաստանում 5000 տարի առաջ և ծագում է «Θέατρον» բառից, որը նշանակում է «վայր, որտեղ նայում են»: Նախկինում թատերական ներկայացում կարող էր ցույց տալ մեկ դերասան, որը դիմակները փոխելով՝ տարբեր կերպարներ էր մարմնավորում: Հնում ամֆիթատրոնների նստարաններից այսպես թե այնպես դիմախաղը չէր երևում, ուստի տխրություն և ուրախություն արտահայտող դիմակները բոլոր հարցերը լուծում էին: Հին Հունական թատրոնը եզակի էր ու հանճարեղ: Կիսալուսնաձև ամֆիթատրոնները այնքան հանճարեղ էին կառուցված, որ բեմի վրա ասված ամեմ մի շշուկ լսվում էր ամֆիթատրոնի ամենահեռավոր անկյունից անգամ: Եվ որքան էլ հետագա դարերում փորձել են նմանատիպ էֆեկտն ու հանճարեղությունը կրկնել, ոչ ոքի չի հաջողվել դա անել: Հին հունական թատրոնն անգերազանցելի է ու միստիկ: Սակայն կան բաներ, որոնք մեծ զարմանք կարող են առաջացնել, օրինակ՝

  • Հին հունական թատրոնում մեծ ուշադրություն են հատկացրել ծափահարություններին: Այն մարդիկ, զինվորները, որոնք մի ձեռք են ունեցել, սովորաբար նստել են առանձին մասում, իսկ նրանց շարքից առաջ նստացրել են ճաղատ ստրուկների, որոնց գլխին հարածել են մի ձեռքով և ծափահարության էֆեկտ ստացել:
  • Հին Հունաստանում թատրոնում խաղում էին միայն տղամարդիկ՝ անգամ կանանց դերերը: Եթե տղամարդը խաղում էր գեղեցիկ կնոջ դեր, նա կրում էր սպիտակ դիմակ, եթե տգեղ կնոջ՝ դեղին դիմակ: Հանդիսատեսներն էլ միայն տղամարդիկ էին:
  • Հանդիաստեսն իր հետ ուտելիք և բարձ էր բերում: Իսկ եթե ներկայացումը դուր չէր գալիս, նրանք իրենց հետ բերած ուտելիքը, որը ժամերի ընթացքում շոգի պատճառով փչացել էր, նետում էին դերասանների վրա:
  • Այսօրվա բազմասերիանոց ֆիլմերի նախօրինակը եղել է Սիցիլիական թատրոնը: Վկայություններ կան, որ այնտեղ ներկայացումներ են եղել, որ տևել են ամիսներ ու տարիներ:
  • Հին Հռոմում թատերական ներկայացումների ժամանակ, եթե պետք է հերոսը մեռներ և արյուն թափվեր, ապա դերասանին վերջին պահին փոխարինում էին որևէ ստրուկի կամ մահապատժի դատապարտվածի հետ և իրականում բեմի վրա սպանում նրան:

Սրանցից ոմանք կան, սակայն ավելի զարգացած և մարդասիրական ձևերով։ Հիմա թատրոնը, որպես հանդիսատես-դերասան-բեմ, այդպիսի մեծ ճանաչում և պահանջարկ չունի, քան տաս տարի առաջ, քանի որ այժմ զարգացում է ապրում հեռուստատեսության ֆիլմերն ու սերիալները, որի հիմքում էլի ընկած է թատրոնը։

Կան թատրոնի չորս տեսակներ.

  • Դրամա՝ արձակի յուրահատուկ տարատեսակ է, որը ներկայացվում է բեմականացումներում,
  • Երաժշտական թատրոն՝ արդի երաժշտական թատրոնը ներառում է իր մեջ երաժշտություն, երկխոսություն և պար։
  • Կատակերգություն՝ այն թատերական ներկայացումները, որտեղ որպես պատմություն պատմելու միջոց օգտագործվում է հումորը որակվում են որպես կատակերգություններ։
  • Ողբերգություն՝ դրամայի յուրահատուկ ձև է, որը հաճախ օգտագործվել է պատմական շարունակականության և մշակութային ինքնության վրա զգալի ազդեցություն թողնելու համար։

Հայկական թատրոնն առաջացել է մ.թ.ա. I հազարամյակում՝ ստրկատիրական համայնական կարգերի ժամանակ Գիսանե և Անահիտ աստվածուհիներին նվիրված ծիսակատարություններից։ Հայկական պրոֆեսիոնալ թատրոնն առաջացել է հելլենիստական դարաշրջանի հայկական միապետություններում ողբերգությունից և ժողովրդական կատակերգությունից:

Հին հայկական թատրոնում զարգացել է նաև մնջախաղը: 2-րդ դարից արդեն հայտնի է մնջախաղի հայ դերասանուհի Նազենիկը։ 2-3-րդ դարերում հայ ողբերգակ դերասանները խաղում էին հունական և հայկական ներկայացումներում, իսկ 4-րդ դարի կեսերից ներկայացումներ էին բեմադրվում Արշակ Բ թագավորի պալատում։